تهران سوئیت

تهران سوئیت

باغ فین کاشان: تاریخچه و معرفی بخش های مختلف آن, ساعت بازدید +عکس

باغ فین کاشان: تاریخچه و معرفی بخش های مختلف آن, ساعت بازدید +عکس
منتشر شده توسط مدیریت در ۲۲ مهر ۱۳۹۷

مقدمه: کشور ما با داشتن آثار تاریخی متعدد و بسیار قدیمی یکی از پر جاذبه‌ترین کشورهای قاره آسیا به‌شمار می‌آید هرساله میزبان گردشگران خارجی زیادی است. جاذبه‌های موجود در ایران یا تاریخی هستند و یا طبیعی. همچننی می‌توانند آمیخته‌ای از این دو باشند مانند قلعه رودخان در گیلان. در این مقاله قصد داریم یکی از جاذبه‌های تاریخی مهم کشورمان را بیشتر برایتان معرفی کنیم. جاذبه‌ای که در شهر زیبا و سنتی کاشان قرار دارد و گردشگران داخلی و خارجی پرشماری را به سمت خود جذب می‌کند.

باغ فین در کاشان

باغ فین در کاشان

ساعت بازدید از باغ فین کاشان

همه روزه به جز ایام تعطیل و سوگواری و روز تحویل سال نو از ساعات ۹ الی ۱۷

باغ فین را بیشتر بشناسید

باغ فین، یک باغ با معماری ایرانی در کاشان که قدمت ساخت آن و بناهای درونش مثل حمام فین، به دوران صفویان می‌رسد. باغ فین چیزی در حدود ۲۳ هزار مترمربع مساحت دارد و متشکل از یک حیاط مرکزی می‌باشد که توسط برج و باروهای استوانه‌ای شکل و دیوار محاصره شده است. این باغ در سال ۱۳۱۴ خورشیدی با شماره‌ی ۲۳۸ در فهرست آثار ملی ثبت گردید و در سال ۱۳۹۰ خورشیدی نیز به همراه ۸ باغ تاریخی دیگر با عنوان «باغ ایرانی» با شماره‌ی ۱۳۷۲ در فهرست میراث جهانی قرار داده شد. در ادامه به بررسی تاریخچه‌ی ساخت باغ و معماری شکوهمند آن می‌پردازیم.

باغ فین در کاشان

باغ فین در کاشان

پیشینه باغ فین

بسیاری از کارشناسان باغ فین کاشان را نمونه‌ی عالی و کاملی از سبک باغ‌سازی ایرانی می‌دانند و ارزش بسیار زیادی برای آن قائل هستند. منطقه‌ای که باغ در آن قرار دارد به‌دلیل آب‌ و هوای مطبوع و زیبایی‌های بی‌نظیر هموارده مورد توجه پادشاهان و حاکمان وقت بوده است. اسناد زیادی رد مورد ساخت بناها و عمارت‌های زیادی در این منطقه در دوران آل‌بویه و ایلخانی وجود دارد اما ساخت باغ فین به شکل امروزی‌اش به دوران صفویان و بعد از زلزله‌ای که در سال ۹۸۲ هجری قمری رخ داد، برمی‌گردد. قسمت‌های زیادی از باغ مانند کوشک میانی، ساختمان هشتی ورودی و سردر، حمام صفوی و بروج و باروی باغ در این دوران ساخته می‌شود. پس از دوران صفویه، عمارت خلوت کریمخانی در نزدیکی باغ راه‌اندازی می‌گردد و در ادامه پادشاهان قاجار هم به فراخور میلشان، قسمت‌هایی همچون شترگلوی فتحعلی‌شاهی، تالار شاه‌نشین، حمام قاجار، خلوت نظام‌الدوله و عمارت بادگیر (کتابخانه کنونی) را به باغ اضافه کردند. جالب است بدانید که در حال حاضر هم قسمت‌های دیگری نیز به باغ در حال اضافه شدن هستند.

قدمت باغ فین در کاشان

قدمت باغ فین در کاشان

معماری باغ فین، جلوه‌گاهی شگفت‌انگیز معماری ایرانی

همان‌طور که در ابتدا هم بیان کردیم، باغ فین یک نمونه‌ی کامل از باغ‌های ایرانی است. معماری این باغ را می‌توان آمیخته‌ای از عناصری طبیعی همچون آب و درخت و عناصر ثابت معماری مثل سایر بناها، به حساب آورد. در ادامه به بررسی عناصر آب و درخت در معماری این باغ می‌پردازیم.

آب

یکی از مهم‌ترین عناصر به‌کار رفته در طراحی و معماری باغ فین، عنصر آب می‌باشد. طراحی سیستم آب‌رسانی این باغ زیبا، برعهده‌ی یکی از مشهورترین ریاضی‌دانان ایران‌ز‌مین و عصر صفوی، غیاث‌الدین جمشید کاشانی بوده است. وی حدود ۲۰۰ سال قبل‌تر از پاسکال، از قانون اختلاف سطح استفاده کرده و از شیب طبیعی زمین نیز بهره گرفته است.

آب را در باغ فین به صورت‌های مختلفی مانند روان (در جوی‌ها)، راکد (در استخر مقابل کوشک و حوض‌خانه‌ی صفوی)، جوششی (جوشیدن آب از حفره‌های منظم کف حوض در حوض جوش و حوضخانه صفوی و شترگلوی فتحعلی‌شاه) و فورانی (فواره‌ها) مشاهده نمود. آب جاری در جوی‌ها، استخرها و حوض‌های باغ فین از چشمه‌ی سلیمانیه به‌دست می‌آید. آب این چشمه ابتدا در استخری واقع در پشت باغ متجمع می‌گردد. اختلاف ارتفاع این استخر نسبت به سطح جوی‌ها، باعث به‌وجود آمدن فواره‌هایی شده که اب را به شیوه‌ی ثقلی به بالا پرتاب می‌نمایند.

آب در باغ فین کاشان

آب در باغ فین کاشان

در زیر تمامی جوی‌ها و دور تا دور همه‌ی حوض‌ها لوله‌هایی به نام تنبوشه و از جنس سفال در عمق یک متری زمین تعبیه شده که از یک سمت متصل به حوض‌های اصلی می‌باشد و از طرف دیگر در انتهای جوی مسدود است. آب از یک طرف وارد شده و با توجه به بسته بودن انتهای لوله، از فواره‌ها خارج می‌گردد. از آنجایی که سطح زمین شیب‌دار می‌باشد، جهت تقسیم بهتر فشار، قطر لوله را متفاوت در نظر گرفته‌اند. به نحوی که ابتدای لوله نسبت به انتهای آن، قطر بیشتری دارد و در نتیجه با تقسیم شدن فشار، آب به یک میزان از فواره خارج می‌شود. آب حوض اصلی هم از ۱۲ چشمه‌ی داخل آن تأمین می‌گردد که به آن حوض جوش می‌گویند. در ادامه آب در جوی‌هایی با کاشی‌های زیبای فیروزه‌ای رنگ جاری می‌‌گرد و تضاد فوق‌العاده زیبایی را با صحراهای اطراف به‌وجود می‌آورد.

آب در باغ فین کاشان

آب در باغ فین کاشان

درخت

درختان بسیار زیادی در باغ فین کاشان وجود دارند که مهم‌ترین آن‌ها ۵۷۹ اصله درخت سرو و ۱۱ اصله درخت چنار است. سن اکثر قریب به یقین درختان باغ، بین ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال می‌باشد. با توجه به قدمت این درختان، به نظر می‌رسد که درخت بزرگ و زیبای سرو دارای نقشی مهم و کلیدی در طراحی باغ بوده و کاشت معدود درختان چنار هم احتمالا به منظور افزایش کیفیت بصری انجام گرفته است. متأسفانه در طی ۱۵ سال گذشته و به ویژه بعد از سال ۱۳۸۶، عوامل زیادی باعث خشک‌شدن و بیماری درخت‌ها گردید که موجب کاهش درختان باغ شده است.

اصل مهم در طراحی اولیه‌ی باغ، حفظ تقارن بوده که البته با گذشت زمان در اثر دخالت پادشاهان مختلف، این تقارن کاهش پیدا کرده است. در ادامه به معرفی برخی از بناهای موجود در باغ می‌پردازیم.

باغ فین کاشان عکس

باغ فین کاشان عکس

بناهای موجود در باغ

عمارت هشتی ورودی و سردر

ساختمان هشتی ورودی و سردرد دز مان ساخت اولیه‌ی باغ یعنی دوران صفویان در دو طبقه احداث گردیده که در دوره‌های مختلف دچار تغییراتی شده است. عمارت سردر شامل یک تالار بزرگ و ایوان‌هایی می‌باشد که باعث نزدیک شدن عمارت به چهارسوی باغ می‌شود.

باغ فین کاشان عکس

باغ فین کاشان عکس

شترگلوی شاه‌عباسی (کوشک صفوی)

منظور از کوشک، قصر کوچکی است که عمدتاً در مرکز باغ ایرانی و در محل تلاقی محور اصلی طولی و عرضی واقع می‌شود. کوشک مرکزی باغ در زمان حکومت شاه‌عباس اول با هدف ایجاد فضایی مناسب برای تفریح و تفرج و برگزاری مراسم جشن‌های مختلف در دو طبقه ساخته شد و عمارت شکوهمند کلاه‌فرنگی هم در دوران شاه صفی، به بالای آن افزوده گردید که البته در حال‌ حاضر متأسفانه هیچ اثری از آن موجود نیست.

کوشک صفوی در زمره‌ی کوشک‌های چهارضلعی قرار می‌گیرد و طراحی فضای آن به گونه‌ای صورت پذیرفته بود که بر چهار سوی باغ اِشراف داشته باشد. وجود حوض در مرکز این عمارت، فضایی دل‌انگیز را به وجود می‌آورد که در بین بزرگان و شاهان طرفداران بسیاری داشت.

باغ فین کاشان کجاست

باغ فین کاشان کجاست

حمام‌ها

در قسمت شرقی و در پشت حصار اصلی باغ، دو باب حمام کوچک و بزرگ در نزدیکی یکدیگر واقع شده‌اند که با توجه به پیشینه‌ی تاریخیشان به حمام‌های صفویه و قاجاریه مشهور می‌باشند. هر دوی این حمام‌ها مشابه تمامی حمام‌های قدیمی پس از عبور از میان در (راهروی ارتباطی) به بینه (رختکن) و سپس از آنجا به صحن حمام (گرم‌خانه) راه می‌یابند که در آنجا خزینه‌ی آب‌گرم و حوض‌های دیگر موجود هستند. طراحی فضای حمام به‌گونه‌ای بوده که این امکان برای مردم وجود داشته باشد تا بدون وارد شدن به باغ از آن استفاده نمایند. در حال حاضر دو حمام به یکدیگر اتصال یافته و درب‌هایشان هم از بیرون باغ بسته هستند. بدون تردید یکی از تلخ‌ترین و دردناک‌ترین حوادث تاریخ ایران در حمام کوچک این باغ رخ داد که در طی آن میرزا تقی‌خان امیرکبیر صدراعظم مدبر ایران در سال ۱۲۶۸ هجری قمری به شهادت رسید. پس از وقوع این حادثه‌ی تلخ عده‌ی زیادی باغ فین را بخاطر حمامش می‌شناسند.

با دیدن این تصاویر درخواهید یافت که حمام باغ فین کاشان کجاست

با دیدن این تصاویر درخواهید یافت که حمام باغ فین کاشان کجاست

برج و باروی باغ (حصار محیطی)

یکی از ویژگی‌های قابل توجه باغ فین کاشان، برج و باروی مستحکم آن می‌باشد که باغ را به حالت باغ‌قلعه تبدیل نموده است. در دوران صفوی حصار اصلی باغ همراه با ۴ برج ساخته شد، اما در دوره‌های تاریخی بعدی، تحولاتی در شکل و فرم برج‌ها به وجود آمد و حتی متأسفانه برج جنوبی باغ هم به علل نامشخصی به کلی تخریب گردید. در دوران قاجار هم در کنار افزوده شدن بخش‌هایی مانند اصطبل و خلوت نظام‌الدوله، ۳ برج نیز به حصار محیطی باغ اضافه شد.

برج و باروی باغ فين کاشان

برج و باروی باغ فين کاشان

خلوت کریمخانی

در دوران وکیل‌الرعایا کریمخان زند، در نزدیکی باغ و قسمت جنوب‌غربی آن، مجموعه‌ای شامل یک خلوت و چند بنای دیگر احداث گردید که درحال حاضر فقط خلوت کریمخانی از آن‌ها باقی‌مانده است. این اندرونی شامل یک حیاط کوچک می‌باشد که دو سمت آن را اتاق‌های تو در تو محاصره کرده است. برای رفتن به این مکان علاوه بر از دری که به سمت باغ باز می‌شود می‌توان از معبر عمومی نیز استفاده کرد. جالب است بدانید که امروزه کاربرد این مکان، مهمان‌سرای اداره‌ی میراث فرهنگی است.

حتما ببینید » اجاره روزانه خانه در تهران

شترگلوی قاجاری

فتحعلی‌شاه قاجر علاقه‌ی زیادی به باغ فین چشمه‌ی سلیمانیه و طراوت اطرافش داشت لذا به حاج حسن‌خان صدراعظم اصفهانی دستور داد که این باغ را که به دلیل زلزله‌ی سال ۱۱۹۲ هجری قمری خراب شده بود، به خوبی بازسازی و مرمت کنند. در همین زمان، شترگلوی قاجاری در ضلع جنوبی باغ ساخته شد. این بنا که با نقاشی‌های بسیار زیبایی هم تزیین شده، شامل صفه شاه‌نشین، حوض‌خانه، حیات خلوت‌ها و اتاق‌های زیادی است. این مکان یکی از قسمت‌های مورد علاقه‌ی گردشگران در هنگام بازدید از باغ فین کاشان می‌باشد.

حوض جوش

به جزئت می‌توان حوض جوش را یکی شاهکارهای مهندسی آب در داخل باغ فین به حساب آورد که در دروان قاجار به باغ افزوده گردید. مکانیزم این حوض که دارای ۱۶۰ حفره هم می‌باشد، به نحوی طراحی شده که جوشش آب از ۸۰ حفر صورت گرفته و سپس از ۸۰ حفره‌ی دیگر به داخل حوض فرو می‌رود. در ادامه از طریق تنبوشه‌های سفالی به سمت حوض ۱۲ فواره سرازیر شده و در سرانجام منجر به راه‌اندازی فواره‌های آن می‌گردد.

اتاق شاه‌نشین

این تالاز زیبا به همراه اتاق‌های گوشواره‌ای آن، همگی از ساخته‌های دوران قاجار محسوب می‌شوند. در آن دوران با هدف افزایش کیفیت بصری جلوی اتاق شاه‌نشین، حوض جوش و حوض ۱۲ فواره احداث گردیدند. دلیل گذاشتن نام شاه‌نشین بر روی این تلار این است که به طور کلی در گذشته از تالارهای بزرگ برای پذیرایی از میهمانان مهم استفاده می‌کردند. اتاق شاه‌نشین به دلیل داشتن ۵ پنجره (در) مشرف به حیاط به اتاق پنج دری و همچنین به علت بازشوهای کشویی عمودی‌اش به اتاق ارسی نیز مشهور می‌باشد.

خلوت نظام‌الدوله

نظام‌الدوله یا حاج محمدعلی خان صدراصفهانی، داماد فتحعلی شاه بود که در سال ۱۲۴۲ هجری قمری به عنوان حاکم کاشان برگزیده گردید. او باغ فین را به عنوان محل سکونت و دیوانخانه انتخاب کرد. لذا در ضلع غربی و در خارج از محوطه‌ی اصلی باغ با هدف ایجاد اندرونی و حرمسرا برای خود، عمارت جدیدی را ساخت که به خلوت نظام‌الدوله معروف گردید. در حال حاضر موزه‌ی ملی کاشان روی قسمتی از مخروبه‌های نظام‌الدوله واقع شده و صرفاً هشتی ورودی و قسمتی از اتاق‌های پشت موزه از آن برجای مانده است.

تقسیم‌گاه آب

آب چشمه بعد از پیمودن مسافتی در حدود ۲ کیلومتر و عبور از ۱۷ حلقه چاه به چشمه‌ی سلیمانیه (مظهر قنات) در پشت باغ می‌رسد. شاه عباس در طراحی اولیه‌ی باغ فین، جایگاه باغ را مشرف به مظهر قنات در نظر گرفت با این هدف که باغ نخستین مکانی باشد که آب چشمه به آن راه می‌یابد. چیزی در حدود یک سوم آب چشمه پیش از ورود به محدوده‌ی اصلی باغ، وارد این مکان شده و سپس توسط کانال‌های زیرزمینی به حوض‌های شترگلوی فتحعلی‌شاهی، جوش و شترگلوی صفوی راه پیدا می‌کند. جالب است بدانید که در گذشته این مکان به چشمه‌ی زنانه مشهور بود اما امروزه ساختار آن با تغییرات اساسی روبه‌رو شده است.

موزه‌ی ملی کاشان

گروهی از شخصیت‌های مهم اهل کاشان و نطنز در سال ۱۳۳۷ خورشیدی دور هم جمع می‌شوند و پس از برگزاری جلسات متعدد، تصمیم می‌گیرند تا موزه‌ی ملی کاشان را در بخش غربی باغ و بر روی مخروبه‌های خلوت نظام‌الدوله بسازند. پس از کش‌وقوس‌های زیاد سرانجام این موزه در سال ۱۳۴۶ خورشیدی و با کمک‌های عاشقان فرهنگ و هنر، افتتاح گردید.

کتابخانه یا عمارت بادگیر

عمارت بادگیر که در قسمت شرقی باغ قرار دارد، از سال ۱۳۳۴ خورشیدی جهت تأسیس کتابخانه‌ی عمومی امیرکبیر استفاده شده است.

چگونه به باغ فین برویم؟

باغ فین در ۶ کیلومتری جنوب کاشان، انتهای خیابان امیرکبیر کنونی و روستای فین قدیم قرار دارد. برای بازدید از این باغ باید در ساعت ۸:۳۰ صبح تا ۷ شب به آن مراجعه نمایید. لازم به ذکر می‌باشد که هزینه‌ی بلیت ورودی به این باغ برای گردشگرانی ۲ هزار تومان و برای گردگشران خارجی ۲۰ هزار تومان است.

کلمات کلیدی » باغ فین,باغ فین در کاشان,باغ فین کاشان,باغ فین کاشان ساعت بازدید,باغ فین کاشان عکس,باغ فین کاشان کجاست,باغ فين کاشان

مطالب پیشنهادی

دیدگاهی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد؛ بخش های ضروری با * علامت گذاری شده اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *