تهران سوئیت

تهران سوئیت

شهرسوخته ایران, سیستان(زاهدان, زابل) کجاست؟ چگونه سوخت؟ +تاریخچه و عکس

شهرسوخته ایران, سیستان(زاهدان, زابل) کجاست؟ چگونه سوخت؟ +تاریخچه و عکس
منتشر شده توسط مدیریت در ۱۷ مهر ۱۳۹۷

شهر سوخته در فاصله‌ی ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. این شهر بیش از ۵ هزارسال قدمت دارد و روزگاری به عنوان بزرگ‌ترین محل استقرار مردم در نیمه‌ی شرقی فلات ایران محسوب می‌گردید. عده‌ی زیادی این شهر را از لحاظ برنامه‌ریزی شهری، جمعیت، بافت شهری و … نخستین شهر جهان می‌دانند.

شهر سوخته iran

شهر سوخته iran

شهر سوخته در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در روی آبرفت‌های مصب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون، ساخته شده و ساکنان آن هم بین سال‌های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ پیش از میلاد در آن زندگی می‌کردند. شگفتی‌های پرشماری در این شهر اعجاب‌آور وجود دارد که هر گردشگری را مسحور خود می‌کند. این شهر در روز ۱ تیر سال ۱۳۹۳ خورشیدی به عنوان یک میراث جهانی ثبت گردید. براساس کاوش‌های صورت پذیرفته توسط باستان‌شناسان، شهر سوخته ۲۸۰ هکتار وسعت دارد که دارای ۵ بخش اساسی می‌باشد که بدین شرح‌اند: بخش مسکونی واقع در شمال‌شرقی شهر سوخته، بخش‌های مرزکی، منطقه صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان. بخش مسکونی این شهر ۸۰ هکتار می‌باشد که مردمان آن دوران در این بخش خانه‌های خود را می‌ساختند و زندگی می‌کردند.

شهر سوخته چگونه سوخت

شهر سوخته چگونه سوخت

چرا به این شهر، شهر سوخته می‌گویند؟

برای نخستین بار یک مأمور نظامی اهل بریتانیا به نام «کلن بیت» به دلیل مشاهده‌ی اثرات آتش‌سوزی در اطراف شهر، به آن لقب شهر سوخته داد. بعدها در حد فاصل سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ تحقیقات زیادی توسط باستان‌شناسان ایتالیایی برای یافتن دلیل از بین رفتن این شهر صورت پذیرفت. براساس تحقیقات انجام شده، مشخص گردید که علت نابودی شهر، آتش‌سوزی نبوده بلکه دو عنصر آب و باد و در طول سال‌های متمادی باعث نابود گشتن این شهر شده‌اند.

در حال حاضر این شهردر ناحیه‌ای بیابانی و خشک و بی‌آّب و علف قرار دارد و در آن فقط درخت گز می‌روید؛ اما در گذشته این ناحیه در زمره‌ی نواحی سرسبز ایران قرار داشته و درختان متعددی همچون سپیدار، افرا، بید مجنون و… در آن می‌رویده است. شهر سوخته یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای آن دوران بوده و صنایع مختلفی همچون سنگ‌تراشی، جواهرسازی، نساجی و … در آن رواج داشت. جالب است بدانید که در این شهر به منظور آبرسانی بهتر و فاضلاب، یک سیستم سفالی کاملاً مدیریت شده وجود داشت.

در ادامه به معرفی برخی از این شگفتی‌ها خواهیم پرداخت.

شهر سوخته در ایران کجاست

شهر سوخته در ایران کجاست

اولین چشم مصنوعی‌جهان

شاید برایتان بسیار عجیب باشد که بدانید که نخستین چشم مصنوعی جهان در ۴۸۰۰ سال پیش ساخته شد. این چشم مصنوعی به زنی ۲۵ تا ۳۰ ساله تعلق داشته که در یکی از گورهای شهر سوخته کشف شده است. بر روی جمجمه‌ی این زن می‌توان چشم مصنوعی را مشاهده کرد که در چشم چب او قرار گرفته بوده است. جالب‌تر اینکه با وجود گذشت حدود ۴۵۰۰ سال از زمان ساخت آن، هنوز سالم می‌باشد. اطلاعات دقیقی در مورد جنس این چشم مصنوعی وجود ندارد اما احتمالاً در ساخت آن از چربی جانوری استفاده شده است. بر روی این چشم مصنوعی، ریزترین مویرگ‌های درون چشم به وسیله‌ی مفتول‌های طلایی به قطر کمتر از نیم میلی‌متر به طرز اعجاب‌آوری طراحی شده‌اند. در طراحی این چشم مردمک در وسط قرار گرفته و تعدادی خطوط موازی هم که تقریباً یک لوزی را به‌وجود می‌آورد در اطراف مردمک دیده می‌شود. از دو سوراخ جانبی واقع در دو طرف این چشم مصنوعی هم به منظور نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم استفاده می‌شده است.

شهر سوخته زابل

شهر سوخته زابل

براساس تحقیقات صورت گرفته، در زیر طاق ابروی زن صاحب چشم، آثار آبسه دیده می‌شود که به دلیل تماس طولانی مدتی که بخش زیرین چشم مصنوعی با پلک چشم داشته، آثار ارگانیکی پلک چشم بر روی آن کاملا مشخص می‌باشد.

تصویری از شهر سوخته چشم مصنوعی

تصویری از شهر سوخته چشم مصنوعی

خط‌کش ۵ هزار ساله

یکی از شگفت‌انگیزترین آثار کشف‌شده در شهر سوخته، خط‌کشی ساده از جنس چوب آبنوس می‌باشد که طول آن ۱۰ سانتی‌متر و دقتش نیز ۵/۰ میلی‌متر است. بدون تردید کشف این خط‌کش از پیشرفت و مهارت بالای مردم شهر سوخته در ریاضیات حکایت دارد.

تصویری از یک نوع خط کش در شهر سوخته زاهدان

تصویری از یک نوع خط کش در شهر سوخته زاهدان

قدیمی‌ترین تخته نرد جهان

از یک گور باستانی در داخل شهر سوخته با شماره‌ی ۷۶۱، قدیمی‌ترین تخته نرد جهان با ۶۰ مره کشف گردید. قدمت این تخته نرد بسیار طولانی‌تر از تخته نرد کشف شده در گورستان سلطنتی «اور» بین‌النهرین است. جنس این تخته نرد از چوب آبنوس بوده و شکل آن هم به صورت مستطیل می‌باشد. بر روی این تخته نرد ماری حکاکی شده که به ۲۰ مرتبه به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته است. تخته نرد مذکور دارای ۲۰ خانه‌ی بازی و ۶۰ کهره می‌باشد. جنس مهره‌ها هم از سنگ‌های رایج در شهر سوخته یعنی عقیق، لاجورد و فیروزه بوده است.

با دیدین قدیمی ترین تخته نرد دنیا درخواهید یافت که شهر سوخته کجاست

با دیدین قدیمی ترین تخته نرد دنیا درخواهید یافت که شهر سوخته کجاست

اولین انیمیشن جهان

بسیار شگفت‌زده خواهید شد وقتی بفهمید نخستین انیمیشن جهان در شهر سوخته ساخته شده است. محققین به هنگام در این شهر باستانی، در یک گور ۵ هزار سال جامی را کشف کردند که نقش یک بز به همراه یک درخت بر روی آن حک شده بود. آن‌ها پس از بررسی‌هایی که بر روی این جام انجام دادند، متوجه شدند که نقش مذکور برخلافسایر آثار تاریخی به دست آمده از محوطه‌های تاریخی شهر سوخته، دارای تکراری هدفمند می‌باشد، به گونه‌ای که حرکت بز به سوی درخت را نمایش می‌دهد. هنرمند خوش ذوقی که نقاشی‌های این جام را کشیده، توانسته است که بزی را طراحی نماید که در ۵ حرکت به سمت درخت حرکت کرده و برگ آن را می‌خورد. جالب است بدانید که این بز در طول حرکت خود از روی برگ‌ درختان پرش هم می‌کند؛ اما نکته‌ی شگفت‌انگیز ماجرا اینجاست که باستان‌شناسان با نزدیک کردن این تصاویر به یکدیگر موفق شدند تا نمونه‌ای از یک تصویر متحرک را در قالب یک فیلم ۲۰ ثانیه‌ای به‌دست آورند. براساس اطلاعات به‌دست آمده توسط باستان‌شناسان، بز در زمره‌ی حیواناتی قرار می‌گیرد که در پرش و رسیدن به ارتفاعات زیاد مهارت زیادی دارد. هنرمند نقاش این جام هم به خوبی از این موضوع برای خلق اثری زیبا و تحسین‌برانگیز استفاده کرده است.

این جام ۱۰ سانتی‌متر ارتفاع دارد که بر روی یک پایه محکم شده و برای نوشیدن استفاده می‌شده است.

جام بسیار قدیمی در شهرسوخته زابل

جام بسیار قدیمی در شهرسوخته زابل

جراحی مغز

شاید عجیب‌ترین پدیده‌ی کشف‌ در شهر سوخته، پیدایش نشانه‌هایی از قدیمی‌ترین جراحی مغز است. در این کشف، جمجمه‌ای از یک دختر ۱۲ تا ۱۳ ساله پیدا شد که در ۴۸۰۰ سال قبل، پزشکان آن زمان به منظور درمان بیماری هیدروسفالی (جمع شدن مایع در جمجمه) قسمتی از استخوان جمجمه‌ی او را برداشته و جراحی کردند. وی تا مدت‌ها بعد از این عمل زنده مانده است.

اشیا و شگفتی‌های زیاد دیگری نیز در شهر سوخته کشف شده‌اند که برخی از آن‌ها عبارتند از: سفال با امضای سفال‌گر بر روی آن، بذر خربزه، حبوبات، ماهی خشک، چکش، سوزن، شهرک‌های مسکونی و ساختمان‌های همگانی نظیر آپارتمان، کوره‌های سفال‌گری، دکمه، تبر، قلاب، اشنه‌سر، سبد، گل مو، کفش، کمربند، قاب‌های چوبی، بندکفش، کوره‌های ذوب فلزات.

شواهدی از جراحی مغز در شهرسوخته سیستان وجود دارد.

شواهدی از جراحی مغز در شهرسوخته سیستان وجود دارد.

چگونه به شهر سوخته برویم؟

این شهر در فاصله‌ی حدوداً ۶۰ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان واقع شده است. پیدا کردن آن خیلی سخت نیست و با دنبال کردن تابلوهای راهنما به راحتی به آن می‌رسید.

توصیه می‌کنیم حتما از این بنای چند هزار ساله بازدید کنید که تماشای نقاط مختلف آن هر گردگشری را شگفت‌زده می‌کند.

مسیر شهرسوخته سيستان

مسیر شهرسوخته سيستان

مطالب پیشنهادی

دیدگاهی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد؛ بخش های ضروری با * علامت گذاری شده اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *