تهران سوئیت

تهران سوئیت

از سی و سه پل چه می دانید ؟ همه چیز درباره زیبایی های آن

از سی و سه پل چه می دانید ؟ همه چیز درباره زیبایی های آن
منتشر شده توسط مدیریت در ۱۹ آبان ۱۳۹۷

مقدمه: کشور ما با داشتن جاذبه‌های گردشگری زیبا با معماری‌های شگفت‌انگیز هر ساله میزبان تعداد زیادی از گردگشران خارجی است. دیدن این آثار، تحسین هر جهانگردی را برمی‌انگیزد و وی را به کشور ایران علاقه‌مند می‌کند. در این مقاله قصد داریم تا نگین درخشان جاذبه‌های تاریخی کشور را بیشتر برایتان معرفی کنیم. بنایی که میعادگاه عاشقان تاریخ و فرهنگ و هنر ایران‌زمین است و صفا و صمیمیت اطراف آن را نمی‌توان به خوبی با کلمات توصیف کرد. یادگاری از دوران صفویه که همواره میزبان گردشگران متعددی از زمان ساختش یعنی ۴۰۰ سال پیش تا به الان بوده است. سی و سه پل در روز ۱۵ دی سال ۱۳۱۰ خورشید به شماره‌ی ۱۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و همواره از آن به عنوان یکی از پرطرفدارترین جاذبه‌های گردشگری کشور یاد می‌شود.

سی و سه پل اصفهان

سی و سه پل اصفهان

سی‌ و سه پل را دقیق‌تر بشناسید

سی و سه پل پل بسیار بزرگی در اصفهان است که بر فراز زاینده رود قرار دارد و دارای ۳۳ دهانه، ۲۳۵ متر طول و ۱۴ متر عرض است. سی و سه پل خیابان چهارباغ عباسی را به چهار باغ بالا اتصال می‌دهد و با نام‌های دیگری همچون پل شاه‌عباسی، پل جلفا، پل چهل چشمه، پل سی و سه چشمه و پل الله‌وردی‌خان نیز شناخته می‌شود. دلیل گذاشتن نام شاه‌عباس بر روی این پل زیبا، این است که وی دستور داد تا این بنای زیبا را بسازند. الله‌وردی خان هم تلاش زیادی برای ساخت این پل کرد و این پل زیبا به نام نیز شناخته می‌شود. این پل در گذشته محل عبور مردم به سمت جلفا بود لذا به این نام هم مشهور گردید. در سالیان قبل این پل دارای چهل چشمه بود و با همین نام هم شناخته می‌شد؛ اما در حال حاضر سی و سه چشمه در آن وجود دارد.

سی و سه پل اصفهان

سی و سه پل اصفهان

تاریخچه‌ی ساخت سی‌ و سه پل

این بنای شگفت‌انگیز به وسیله‌ی یکی از سرداران سلحشورِ نامی صفوی به نام الله‌وردی‌خان اوندیلادزه گرجی ساخته شد. عده‌ای از افراد گرجی معتقدند از آنجا که حروف الفبای گرجی، ۳۳ حرف می‌باشد لذا این پل نیز دارای ۳۳ دهانه است. البته این عقیده از پایه مردود می‌باشد چون که پل در ابتدا دارای ۴۰ دهانه بوده است. همچنین برخی دیگر از کارشناسان عدد ۳۳ را به الهه‌ی آب یعنی آناهیتا نسبت می‌دهند و بر این باورند که این پل هم به سان اکثر سازه‌های آبی و پل‌ها، سمبلی از آناهیتا است.

در زمان پادشاه مدبر صفوی یعنی شاه‌ عباس، پلان اصلی شهر اصفهان چهارباغ بود که از دو محور متعامد تشکیل می‌گردید. سی و سه پل در امتداد یکی از محورهای اصلی واقع شد تا باعث اتصال چهارباغ عباسی به چهارباغ بالا، باغ هزار جریب، عباس‌آباد و محله جلفا گردد.

تاریخچه سی و سه پل اصفهان عکس

تاریخچه سی و سه پل اصفهان عکس

همان‌طور که پیش‌تر هم بیان نمودیم، در ابتدا این پل دارای ۴۰ دهانه بود اما با گذشت زمان و به دلیل کشت درختان و انحراف آب برخی از آن‌ها از رده خارج شد. در سال ۱۳۳۰ شهردار وقت اصفهان یعنی مصطفی‌خان مستوفی، اراضی پیرامون پل را آزاد کرد و پس از باز نمودن مجرای عبور آب، دیواری از سنگ را در سمت شمال آن ساخت که هنوز هم برخی از آثار برجای مانده از آن را می‌توان مشاهده کرد. در مورد سال دقیق تأسیس سی و سه پل، نظرات متفاوتی در منابع مختلف ارائه شده است اما قوی‌ترین شواهد و اسناد حاکی از این می‌باشد که سی و سه پل در سال ۱۰۱۸ و در هنگام برگزاری جشن گلریزان شاه عباس، وجود داشته است. با این حال اطلاعات دقیق و جامعی در مورد تاریخ قطعی ساخت این پل وجود ندارد. به عنوان مثال حاج میرزا حسن‌خان جابری انصاری یکی از مورخان و ادیبان شهیر اصفهان، تاریخ ساخت پل را سال ۱۰۱۱ هجری قمری می‌داند؛ اما در برخی از گفته‌های او در کتابش تحت عنوان «عالم آرا» تناقض‌هایی را می‌توان پیدا کرد. بدین گونه که وی در قسمتی از کتاب، سال ۱۰۱۱ هجری قمری را سال صدور حکم ساخت پل بیان می‌کند. جابری انصاری در قسمت دیگری از کتابش به این موضوع اشاره دارد که ساخت سی و سه پل با سردر قیصریه در سال ۱۰۱۲ هجری قمری همزمان بوده است.

براساس شعری که نقی کمره‌ای سرود، ساخت پل امیر در سال ۱۰۰۵ هجری قمری صورت پذیرفته اما تاریخ دقیق شروع آن مشخص نمی‌باشد و چنانچه منظور پل امیر، همان سی و سه پل باشد، بر پایه‌ی علم مهندسی ساخت آن حداقل باید در سال ۱۰۰۳ هجری قمری شروع شود تا در سال ۱۰۰۵ هجری قمری به پایان برسد.

حتما ببینید» اجاره آپارتمان مبله در تهران

از طرفی الله‌وردی‌خان که مأموریت ساخت پل را برعهده داشت، در سال ۱۰۰۴ هجری قمری به دستور شاه عباس اول به عنوان حاکم ایالت فارس منسوب گردید و پس از آن هم حکومت کهگیلویه به او سپرده شد. براساس اسناد تاریخی، شاه عباس پس از رسیدن به حکومت تمایل داشت تا اصفهان را به عنوان پایتخت پادشاهی خود انتخاب نماید و به همین خاطر دستورات زیادی را برای آبادانی بیشتر آن صادر کرد. بدون تردید رهسپار کردن الله‌وردی‌خان به فارس نیز یکی از همین دستورات بود تا وی اِشراف کاملی بر اقدامات آبادانی اصفهان داشته باشد. لذا به احتمال قوی عمران و آبادانی ای شهر زیبا پس از سال ۱۰۰۴ هجری قمری آغاز شده است.

لازم به ذکر است که در یکی از اسناد تاریخی ذکر شده که آبادانی خیابان چهارباغ و ساختمان پل الله‌وردی‌خان هر دو در سال ۱۰۰۵ هجری قمری به پایان رسیده و در ادامه تکایای چهارباغ هم در سال ۱۰۱۱ هجری قمری ساخته شده است. سرانجام در سال ۱۰۲۵ هجری قمری، کار ساخت کلیه‌ی ساختمان‌هایی که از زمان شاه‌عباس آغاز شده بود، اتمام یافت.

حال ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که به چه دلیل در برخی منابع گفته شده که با وجود دادن مأموریت ساخت پل به الله‌وردی‌خان در سال ۱۰۱۱ هجری قمری، تاریخ اتمام ساخت آن ۱۰۰۵ هجری قمری ذکر شده است؟ در پاسخ به این سوال ابهام برانگیز باید بگوییم که الله‌وردی‌خان در وهله‌ی اول طبقه‌ی زیرین پل را در سال ۱۰۰۵ به اتمام رسانید و سپس در سال ۱۰۱۱ مأموریت یافت تا آن را کامل کند و طبقه‌ی بالا را بسازد تا در زمان طغیان رودخانه، مشکلی در رفت و آمد به وجود نیاید. به احتمال زیاد طغیان زاینده‌رود دلیل اصلی این تصمیم بوده است.

حتما ببینید » اجاره روزانه خانه در تهران

معماری سی و سه پل

معماری سی و سه پل بر عهده‌ی معمار ارزنده‌ی ایرانی یعنی استاد حسین بناء اصفهانی بوده است. نکته‌‌ی جالب در استاد حسین بناء این می‌باشد که فرزند وی یعنی محمدرضا اصفهانی خالق شاهکاری همچون مسجد شیخ لطف‌الله بوده است. وی برای ساخت این پل برخلاف اکثر پل‌ها که در قسمت‌های کم عرض ساخته می‌شوند، عریض‌ترین قسمت زاینده رود را انتخاب کرد زیرا این قسمت از رود، در بستری کم عمق، وسیع و آرام ایجاد شده و چشم‌انداز فوق‌العاده‌ای هم داشت.

برای احداث سی و سه پل، از ۳ نوع مصالح عمده بهره گرفته شده است: قسمت‌های زیرین از سنگ و آجر و ملات ساروج و گچ برای قسمت‌های فوقانی.

برپایه‌ی نظرات ارائه شده توسط متخصصین زمین‌شناسی و میراث فرهنگی، پایه و فوندانسیون سی و سه پل به نحوی ساخته شده که رطوبت، دوام و استحکام آن را زیاد می‌کند و به همین خاطر در زمان‌های طولانی نیز آب قادر نیست به آب صدمه‌ای بزند. در دو سمت پل، طاق‌نماهای سرپوشیده‌ای را می‌توان مشاهده کرد که از یک طرف به رودخانه و از طرفی دیگر به میان پل مشرف می‌باشند. این طاق‌نماها باعث ایجاد معبری باریک و مسقف در دو سمت پل ایجاد شده است. در قسمت پیاده‌روی پل ۹۹ طاقچه وجود دارد که در آن‌ زمانی تابلوهای نقاشی وجود داشته که البته امروزه خبری از آن‌ها نیست. در جلوی این پل هم مجسمه‌ی رضا شاه قرار دارد که بر روی ستونی به ارتفاع ۵ متر، سوار بر اسب قرار داشته که ا امروزه در میدان ۱۴ اسفند قرار دارد.

طاق‌های پل از ستون‌هایی به ارتفاع ۷ تا ۹ متر تشکیل شده‌اند که وظیفه‌ی سرپا نگه‌داشتن سقف را برعهده دارند. شکوه و عظمت این طاق‌ها هر انسانی را شگفت زده می‌کند. در ابتدا این پل دارای ۳۶۰ متر طول و ۴۰ طاق (چشمه) بوده که امروزه ۳۳ دهانه در آن وجود دارد و با ۲۹۵ متر طول، به عنوان طولانی‌ترین پل زاینده رود شناخته می‌شود.

برخلاف گذشته که سی و سه پل دارای ۶ معبر بوده امروزه فقط ۲ معبر پیاده‌رو در آن وجود دارد؛ یکی در بالا که سقف آن آسمان است و دیگری در پایین که مسقف می‌باشد و در بین پایه‌های مرکزی پل و به فاصله‌ی بسیار کمی از بستر رودخانه ایجاد شده است.

سی‌ و سه پل، میزبانی شایسته برای جشن‌های ملی

در گذشته‌ جشن‌های مهمی از جمله جشن نوروز، جشن آبریزگان و آب‌پاشان در سی و سه ‌پل به شکل فوق‌العاده‌ای برگزار می‌شد که طرفداران زیادی هم داشت. جشن آبریزان یا آب‌پاشان، جشنی مخصوص ارامنه بود که هر سال در تاریخ ۱۳ تیرماه در این محل برگزار می‌گردید و مردم در آن بر روی یکدیگر آب و گلاب می‌ریختند. همچنین ارامنه‌ی جلفا، مراسم «خاج شویان» را نیز در محدوده‌ی همین پل برگزار می‌نمودند.

به طور کلی در دوران صفویان، به ارامنه این اجازه داده شده بود که تا در میدانی که اول پل در آن قرار داشت، تجمع کنند و مالالتجاره و صنایعشان را صنعتگران اصفهانی تبدیل نمایند؛ اما حق نداشتند که از پل عبور نماید و داخل شهر شوند.

نظرات گردشگران خارجی در مورد سی و سه پل

  • تاورنیه

تاورنیه یک سیاح و جهانگرد فرانسوی بود که در سفرنامه‌ی خود به نیکی از سی و سه پل یاد می‌کند. او در یادداشت‌های خود، این گونه نوشته است:

پلی در سطح خیابان تقاطع ایجاد می‌کند که به نام بانی‌اش یعنی الله‌وردی‌خان مشهور شده است. البته به آن پل جلفا نیز می‌گویند. این پل تماماً از آجر و سنگ ساخته شده و سطح آن هم به یک میزان است. دو طرف آن در مقایسه با وسطش حضیض‌تر نیست و دارای ۳۵۰ قدم طول و ۲۰ قدم عرض است. در زیر این پله چندین چشمه و طاق سنگی قرار دارد که کم ارتفاع می‌باشند. در دو کناره پل راهرویی به عرض تقریباً ۸ پا و طول تمام امتداد پل به چشم می‌خورد که پایه‌های مرتفع با ارتفاع ۲۵ یا ۳۰ پا سقف آن را نگه داشته‌اند.

زمانی که هوا خیلی گرم نباشد، مردم از بالای سقف راهروها عبور می‌کنند ولی معبر معمولی در زیر راهروها قرار دارد. زمین راهرو نسبت به سطح پل بسیار بلندتر می‌باشد که با استفاده از پله به سادگی می‌توان به الای آن رفت. فضای وسط پل، فضای اختصاصی عبور گاری و دواب است و عرض آن حدوداً ۳۵ پا می‌باشد. معبر دیگری هم در سی و سه پل وجود دارد که از میان رودخانه می‌گذارد و در هنگام تابستان از آن گذر می‌کنند.

از تمامی دهانه‌های زیر پل به واسطه درهایی که به هر چشمه راه دارد، می‌توان گذر کرد. بدین منظور از پلکانی که در قطر پایه پل ساخته شده از روی پل به زیر چشمه‌ها و طاق‌ها پایین می‌روند و در ادامه با استفاده از پله‌های دو طرف آن به بالای مهتابی‌ها در روی راهروها صعود می‌کنند. لازم به ذکر است که در دو طرف راهروها نرده و حفاظ‌هایی کشیده شده تا از سقوط جلوگیری نمایند.

سی و سه پل در شب

سی و سه پل در شب

لذا می‌توان نتیجه گرفت که ۶ معبر در روی سی و سه پل وجود داشته است که بدین شرح‌اند:

  • راه وسط که مختص عبور سواره‌ها و گردونه‌ها بود.
  • دو طرف پل که از میان گالری‌های زیبا عبور می‌کرد و به پیاده‌رو اختصاص داشت.
  • پشت‌بام‌های گالری‌ها از دو طرف که دارای دو نرده بوده و در زمان طغیان زاینده رود به گردشگاه شکوهمندی مبدل می‌شده است.
  • گالری‌های پل که به وسیله‌ی پله‌های ظریف به زیر پل می‌رسید. این قسمت در زمان کم‌آبی، محل رفت و آمد بود.

این پل زیبا را می‌توان قشنگ‌ترین ابنیه‌ی ایران و یک شاهکار معماری به تمام معنا حساب آورد.

سی و سه پل در شب

سی و سه پل در شب

  • سر پرسی سایکس

سرپرسی سایکس در سفری که به اصفهان داشت در مورد زاینده رود اینگونه نوشته بود که این پل رو به نابودی، یکی از پل‌های درجه یک جهان است. به عقیده‌ی او ورود به مدخل پل فقط از یک شاهراه سنگ‌فرش امکان‌پذیر بونده و در پل هم ۳ معبر در ۳ سطح مختلف وجود داشته است. او برخلاف تاورنیه تعصبات ملی خود را در توصیف پول اعمال نکرده تا انحرافی در قضاوتش به وجود نیاید. تاورنیه در اغلب موارد قصد داشت که بناهای دیگر ایران کوچک و حقیر جلوه دهد.

خوشگذرانی در سی و سه پل

سی و سه پل را نمی‌توان صرفاً یک بنای تاریخی دانست که فقط در آن گشتی بزنید و پای در تاریخ گذشته بگذارید. این پل با وجود آسیب‌های وارد شده به آن همچنان هم نگین درخشان آثار تاریخی اصفهان می‌باشد و مردم احترام زیادی برای آن قائل هستند. لذت قدم در هنگام غروب بر روی این پل و تماشای منظره‌ی بی‌بدیل شهر اصفهان را نمی‌توان به خوبی با کلمات توصیف کرد. در اطارف پل هم کافه‌ها و رستوران‌های مختلفی وجود دارند که می‌توانید به آن‌ها سری بزنید و از سفارش‌های خود لذت ببرید. همواره افراد زیادی در فضای اطارف این پل بساط پیک‌نیک خود را به راه می‌کنند. به احتمال زیاد در هنگام گشت و گذار در این پل، افرادی را خواهید که مشغول نوازندگی هستند و ترانه‌های به یاد ماندنی قدیمی را می‌خوانند.

مردم در گذشته زمانی که زاینده‌رود خشکن نشده بود، به قایق‌سواری در آن می‌پرداختند و لحظاتی خاطره‌انگیز را برای خود خلق می‌نمودند. متأسفانه در حال حاضر با خشک شدن زاینده رود، امکان انجام چنین تفریحاتی فراهم نیست اما به هر حال قدم زود در سی و سه پل علی‌رغم خشک شدن زاینده رود، حال و هوای خاص به خود را دارد.

مشکلات و خرابی‌های سی و سه پل

حفر تونل مترو و خشک شدن‌های پی‌درپی زاینده رود در طول سال‌های متمادی سرانجام موجب شد تا در آن ترک به وجود آید و حتی نشست زمین در آن رخ دهد. البته متأسفانه این خشکسالی‌های تنها گریبان زاینده رود را نگرفته، بلکه دیگر پل‌های صفوی واقع بر زاینده رود در معرض خطر نشست می‌باشند؛ اما بدون تردید وضعیت سی و سه پل که هر ساله گردشگران متعددی را از نقاط مختلف جهان به اصفهان می‌کشاند، به مراتب از دیگر پل‌های صفوی بدتر است؛ زیرا این پل فقط از خشکسالی آب زاینده‌رود آسیب نمی‌بیند بلکه زخم اصلی را دستگاه حفر تونل مترو به آن وارد کرد. متروی اصفهان بدبختانه تا قبل از رسیدن به سی و سه پل، قسمتی از چهارباغ را هم خشک کرد. هشدارهای کارشناسان سازمان میراث فرهنگی عوامل این جنایت فرهنگی را به دادگاه کشاند اما در نهایت نتواست مرهمی بر پیکر آسیب دیده‌ی این پل تاریخی باشد. شرم‌آور است که بگوییم که تیغ تیز توسعه همچنان به زخمی کردن آثار ارزشمند دوران صفوی ادامه می‌دهد.

سی و سه پل خشک

سی و سه پل خشک

بالاخره پس از کش و قوس‌های فراوان، مسیر مترو در ۴۰ متری سی و سه پل حفر گردید که به گفته‌ی کارشناسان، زمین را سست نمود تا نشست زمین از این قسمت هم به تاریخچه‌ی غنی نصف جهان صدمه وارد کند. لذا زیر پای سی و سه پل را ابتدا مترو خالی کرد و در ادامه آسیب‌های بدتر را سدسازی‌ها، انتقال آب برای صنایع و … به این پل تاریخی وارد کردند.

اگر به نقشه هوایی اصفهان و بستر زاینده رود نگاه کنیم، مشخص می‌شود که این رود به شکل یک خط مستقیم در شهر جاری می‌باشد اما وقتی به سی و سه پل می‌رسد، دارای قوس می‌شود. تمامی پل‌های اصفهان به خصوص پل‌های صفوی که روی بستر زاینده رود بنا شده‌اند، زیربنایشان روی بستر سنگی ساخته شده است. از آنجا که در زمان احداث سی و سه پل قصد داشتند تا با استفاده از آن چهارباغ عباسی و چهارباغ بالا را اتصال دهند، این پل روی بستر سنگی ساخته نشد. به همین دلیل صفویان زیرپایه‌های پل را تا عمق ۳۰ متر شمع‌کوبی نمودند. در نتیجه حیات پل به آب وابسته می‌شود. ماندگاری ملات پایه‌های سی و سه پل به آب بستگی دارد. هنگامی که آب به آن ملات نمی‌رسد، پایه‌ها ترک می‌خورند و پل نشست می‌کند.

سی و سه پل نشست کرد

سی و سه پل نشست کرد

با وجود تمامی هشدارهایی که کارشناسان دادند، هیچ دردی از پل‌های تاریخی این شهر درمان نشد. همچنان برنج در اصفهان به کشت می‌رود. صنایع در اصفهان نه تنها عقب‌نشینی ننمودند بلکه در پاسخ به برخی از اعتراض‌ها، فاز جدیدشان را تا چهارمحال و بختیاری هم گسترش دادند. یکی دیگر از دلایل ترک‌خوردن سی و سه پل، حرکت ماشین‌های سنگین بر روی آن است. البته رفت و آمد ماشین‌ها بر روی این پل در سال‌های قبل از انقلاب متوقف گردید اما چه فایده که به هرحال تأثیر منفی‌اش را گذاشته بود.

چگونه به سی و سه پل برویم؟

سی و سه پل در میدان انقلاب و خیابان چهارباغ عباسی شهر اصفهان قرار دارد. برای رفتن به آن می‌توانید از اتومبیل شخصی خود استفاده کنید. در صورتی هم که به استفاده از وسایل نقلیه‌ی عمومی متمایل هستید، می‌توانید از با مترو از طریق ایستگاه‌های سی و سه پل و میدان انقلاب به این پل بروید. تاکسی‌های گوناگونی هم از نقاظ مختلف شهر به سمت این پل حرکت می‌کنند. همچنین خطوط اتوبوس مانند خط میدان جمهوری اسلامی – میدان انقلاب و خط میدان ترمینال قوشخانه – میدان انقلاب هم در نزدیکی این پل توقف‌ می‌کنند.

حرف آخر

سی و سه پل برای همه‌ی ما ایرانی‌ها نامی آشنا است. مردم زیادی در طول سال در این پل قدم می‌زنند و از معماری بی‌نظیر و فضای فوق‌العاده‌ی پیرامون آن لذت می‌برند. پس نیازی به توصیه‌ی ما نیست تا بازدید از این پل را در برنامه‌ی خود قرار دهید زیرا اتفاقی بر خلاف بسیار بعید است که رخ بدهد.

کلمات کلیدی » سی و سه پل,سی و سه پل اصفهان,سی و سه پل اصفهان عکس,سی و سه پل خشک,سی و سه پل در اصفهان,سی و سه پل در شب,سی و سه پل نشست کرد

مطالب پیشنهادی

دیدگاهی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد؛ بخش های ضروری با * علامت گذاری شده اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *